Język‎ > ‎

Ciao dicembre! - garść grudniowych przysłów


Przyszedł grudzień, a wraz z nim mikołajkowe prezenty, świątecznie udekorowane ulice miast i sklepy (chociaż do tego już każdy zdążył przywyknąć, od początku listopada). I choć śniegu jeszcze ani widu ani słychu, to Internet zasypują kolorowe świąteczne posty i wszechogarniająca fala radości - wyczekiwanie na Kevina w Polsacie czy odliczanie do świąt z bohaterami Love actually to must be zarówno tej zimy, jak i wielu poprzednich. Muszę przyznać, że sama skuszona świąteczną atmosferą udekorowałam już małą uroczą choineczkę, a nawet kupiłam składniki na pierniczki.


W tej świątecznej atmosferze nie może zabraknąć również włoskich akcentów. I nie mam na myśli przepisu na panettone lub inną włoską świąteczną potrawę. Tym razem urozmaicę Twój włoski kilkoma grudniowymi przysłowiami.

Oczywiście, tak samo jak w języku polskim, przeważają te związane z pogodą, jak na przykład:

Avanti Natale, né freddo né male, czyli że przed świętami jest ani zimno ani źle.

Dicembre variante freddo costante – gdy w grudniu pogoda w kratkę, spodziewać się trzeba nieustępującego zimna.

Da Natale in là il freddo se ne va – z kolei to przysłowie mówi, że od Świąt Bożego Narodzenia robi się coraz cieplej (w Polsce chyba raczej zimniej).

La neve prima di Natale è madre, dopo è matrigna, czyli śnieg, który spadł jeszcze przed świętami jest zazwyczaj łagodny - gorzej po świętach - jak już spadnie, to może być problem z otworzeniem drzwi.


Wiele przysłów stanowi swego rodzaju wróżby na Nowy Rok (szczególnie w tematyce rolnictwa i udanych zbiorów):

Dicembre imbacuccato, grano assicurato oznacza, że jeśli grudzień będzie przykryty śniegiem, jak nasze głowy czapkami, to latem można się spodziewać obfitości zboża.

Dicembre gelato non va disprezzato, które mówi, że nie powinno się gardzić mroźnym grudniem, bo w końcu prawdziwa zima gwarantuje udane lato.

Dicembre nervoso anno fruttuoso – gdy grudzień zdarzy się nerwowy, to cały rok będzie owocny.

Dicembre vezzoso anno capriccioso – z kolei, gdy grudzień będzie wyjątkowo wdzięczny i udany, wróży to raczej kapryśny rok.

Chi per Natale non ammazza il porco, tutto l'anno resta con muso storto – małe ostrzeżenie: jeśli ktoś w święta nie zabije prosiaka, to wykrzywi mu buzie i cały rok będzie miał krzywy ryjek!

Sott'acqua fame, sotto la neve pane - znowu wróżba z serii tych rolniczych - pod wodą głód, po śniegiem chleb, czyli jeśli zimą przymrozi i zamiast pluchy będzie leżał śnieg, to płodne zbiory gwarantowane!


Rzecz jasna ważnym wyznacznikiem są również święci i dni obchodzenia ich pamięci:

Da Santa Lucia a Natale il dì s'allunga quanto un passo di cane – od świętej Łucji dzień rozciąga się jak krok psa, bo w końcu noc przestaje dominować i zaczyna nam przybywać jasnego dnia.

Per San Nicola di Bari, festa o non festa, a scuola non si resta – to przysłowie musi szczególnie ważne dla wszystkich dzieciaków, bo mówi o tym, że w dniu świętego Mikołaja z Bari, czy święto czy nie, to do szkoły i tak iść nie trzeba.

Senza la neve a Sant'Ambrogio, l'inverno sara mogio, czyli jeśli nie będzie śniegu na świętego Ambrożego, to zima zapowiada się ponura i przygnębiająca.

Se San Damaso venerate, sarete in pace con chi amate – jeśli obchodzi się dzień świętego Damazego, będzie się żyć w zgodzie z najbliższymi.

Santa Lucia, il giorno più corto che ci sia / Santa Lucia la notte più lunga che ci sia - w imieniny Łucji wypada najkrótszy dzień i najdłuższa noc w roku.

A na koniec moje ulubione przysłowie świąteczne, które pokazuje podejście Włochów do świąt Bożego Narodzenia (które powinno się spędzić z rodziną) i do Wielkanocy (którą spędzić można na bezstresowym urlopie na plaży czy wyjeździe z przyjaciółmi, a niekoniecznie przy świątecznym stole w domu): Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi.

Póki co życzę Ci miłego (i niezbyt mroźnego) grudnia oraz duużo cierpliwości w odliczaniu do Gwiazdki!

Maggie